ปลูกป่า 100 ปีอย่างไรให้สามารถเป็นจริงได้โดยใช้ระยะเวลาเพียง 10 ปี คำตอบนี้อยู่ในแนวคิดทฤษฎีการทดแทนสังคมพืชแนวใหม่ (New succession theory) หรือทฤษฎี “การปลูกป่ามิยาวากิ” ของศาสตราจารย์ ดร.อาคิระ มิยาวากิ (Prof. Dr.Akira Miyawaki)นักพฤกษศาสตร์และนักนิเวศวิทยาพืชที่มีความเชี่ยวชาญด้านเมล็ดพันธุ์และการศึกษาป่าธรรมชาติ แห่งมหาวิทยาลัยแห่งชาติโยโกฮามา (Yokohama National University) โดยเป็นการจำลองโครงสร้างของป่าธรรมชาติให้ใกล้เคียงความเป็นป่าดั้งเดิม และใช้พรรณไม้ท้องถิ่นเป็นองค์ประกอบหลัก
แนวคิดนี้ ถูกสรุปและถ่ายทอดบทเรียนสำคัญใน International Symposium on Miyawaki Forests 2026 – Towards Nature-Based Solutions for Sustainability การประชุมวิชาการนานาชาติด้านป่ามิยาวากิครั้งแรกในประเทศไทย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ Sustainability Expo 2026 มหกรรมด้านความยั่งยืนระดับโลก ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพฯ

ในงานประชุมวิชาการนานาชาติ “The 1st International Symposium on Miyawaki Forests 2026 in Thailand” ภายใต้แนวคิด “Towards Nature-Based Solutions for Sustainability” (มุ่งสู่การแก้ปัญหาโดยอาศัยธรรมชาติเพื่อความยั่งยืน) การจัดงานในครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือระหว่างมูลนิธิไร่เชิญตะวัน บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) มูลนิธิผืนป่าในใจเรา โรงเรียนสอนปลูกป่ามิยาวากิ สมาคมนักเรียนเก่าญี่ปุ่น ในพระบรมราชูปถัมภ์ สถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ และภาคีเครือข่ายองค์กรพันธมิตร เพื่อตอบสนองต่อสิ่งท้าทายระดับโลกอันเร่งด่วน โดยเฉพาะวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และภัยพิบัติทางธรรมชาติรุนแรงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน เช่น เหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลัน ดินถล่มเนื่องจากความรุนแรงของพายุ และภัยแล้งที่ได้ส่งผลกระทบต่อทั่วโลกตลอดเวลา รวมทั้ง กรุงเทพมหานครและจังหวัดเชียงราย

ศาสตราจารย์ ดร.เอลจีน โอเวน บ็อกซ์ University of Georgia สหรัฐอเมริกา ชวนให้มองการฟื้นฟูป่าในระยะยาว โดยชี้ว่า ต้นไม้ที่เติบโตเร็วไม่ได้หมายความว่าจะเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดเสมอไป เพราะบางชนิดอาจเติบโตได้ดีในช่วงแรก แต่ไม่สามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืน หัวใจสำคัญจึงไม่ใช่การเร่งให้ป่าเติบโตเร็วที่สุด แต่คือการเลือกพันธุ์ไม้ให้เหมาะสมกับพื้นที่ เพื่อสร้างระบบนิเวศที่แข็งแรงและอยู่ได้ในระยะยาว

ศาสตราจารย์ ดร.คาซุเอะ ฟูจิวาระ (Prof. Dr. Kazue Fujiwara) ศาสตราจารย์กิตติคุณ มหาวิทยาลัยโยโกฮามะแห่งชาติ และศาสตราจารย์ มหาวิทยาลัยโยโกฮามะซิตี้ ประเทศญี่ปุ่น อธิบายว่า หัวใจสำคัญของวิธีนี้คือการคัดเลือกพันธุ์ไม้พื้นถิ่นให้เหมาะสมกับระบบนิเวศของแต่ละพื้นที่ นำไม้หลากหลายชนิดมาปลูกผสมผสานกันอย่างหนาแน่น เพื่อเลียนแบบโครงสร้างของป่าธรรมชาติ ทั้งไม้ยืนต้น ไม้ชั้นรอง และพืชพรรณระดับล่าง เมื่อเวลาผ่านไป ต้นไม้จะเติบโต แข่งขัน และเกื้อกูลกันตามกระบวนการทางธรรมชาติ จนพัฒนาเป็นระบบนิเวศที่มีความหลากหลายมากขึ้น

หลายปีที่ผ่านมา มูลนิธิสิริวัฒนภักดีและมูลนิธิผืนป่าในใจเรา ร่วมมือกับมูลนิธิไร่เชิญตะวัน ภายใต้การนำของพระเมธีวชิโรดม (ว.วชิรเมธี) ดำเนินโครงการด้านสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมชวนทำความรู้จัก ‘การปลูกป่ามิยาวากิ’ ทางรอดฟื้นฟูระบบนิเวศจากญี่ปุ่น โดยในปีนี้ มีการจัดงานประชุมนานาชาติครั้งแรกที่ประเทศไทย ในงาน Sustainability Expo 2026การปลูกป่า และสร้างความตระหนักรู้เรื่องการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างสมดุล เพื่อส่งต่อสิ่งแวดล้อมที่สมบูรณ์ให้คนรุ่นต่อไป

บุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการขยายองค์ความรู้สู่สังคม คือพระเมธีวชิโรดม (ว.วชิรเมธี) ซึ่งนำแนวคิดการปลูกป่ามิยาวากิมาต่อยอดที่ไร่เชิญตะวัน จังหวัดเชียงราย ที่มุ่งฟื้นฟูระบบนิเวศมากกว่าการปลูกต้นไม้เพียงอย่างเดียว
จากจุดเริ่มต้นจึงเกิดโรงเรียนสอนปลูกป่ามิยาวากิแห่งแรกของโลก ที่ไร่เชิญตะวัน เพื่อเป็นพื้นที่เรียนรู้และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการฟื้นฟูป่าให้แก่ผู้สนใจ โดยไม่ได้มุ่งสอนเพียงขั้นตอนการปลูกต้นไม้ แต่ต้องการสร้างความเข้าใจเรื่องระบบนิเวศและปลูกจิตสำนึกให้ผู้คนเห็นความสำคัญของการดูแลธรรมชาติในระยะยาว
